ئەو چەکدانانە، تەسلیمبوون نییە، بەڵکوو ئازایەتییە و بوێرییە لە تێگەیشتن لە بارودۆخی هەنووکەیی و هەوڵدانە بۆ سوودوەرگرتن لەو دەرفەتەی کە هاتووەتە پێش.
بە کۆتاییهاتنی ئەو شەڕە، کورد دەتوانێت لەو پۆتانسیێلەی کە هەیە بۆ ژیانێکی باشتر و پێشکەوتن لەناو وڵاتی تورکیادا سوود وەربگرێت، لەبەر ئەوەی، ئێستا کورد لە ڕووی ئابووری و زانستییەوە و بە نیشتەجێبوون و تێکەڵبوونی لە ناو شارە گەورەکانی تورکیا، بە بەشداری لە کاری پەرلەمانی بە بەراورد بە جاران لە قۆناغێکی زۆر جیاوازدایە، کورد هێزێکی باش و کاریگەر و بە سوودە لە تورکیا.
تورکیا دەوڵەتێکی گرنگی ناوچەکەیە و زانای بواری سیاسەت جۆرج فریدمەن پێی وایە ئەو دەوڵەتە وەکوو هێزێکی گەورەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەدەردەکەوێت، سەرۆک کۆماری تورکیاش بە ڕاشکاوانە لە پەرتووکی جیهانێکی دادپەروەرانە مومکینە ( a fairer world is possible), ڕەخنە لە سیستمی جیهانی دەگرێت و دەڵێت “لەو کاتەی جیهان ڕووبەڕوی کێشە گەورەکان دەبێتەوە، ئێمە ناتوانین چارەنووسی مرۆڤایەتی بدەینە دەستی ڕەحمەتی چەند نەتەوەیەک”. ئەو چوارچێوە هزرییەی کە ئەردۆغان پێشنیار دەکات بۆ جیهان هەروەک خۆی دەڵێت، “دەبێت لەسەر ئایدیای فرە لایەنی (multilateralism-التعددیە) جێگیر بێت”.
بۆ گەیشتن بە ئاستی هێزێکی گەورەی ناوچەیی و بینینی ڕۆڵی شیاو لە ئاستی جیهانی، تورکیا و سەرۆکەکەی پێویستیان بەوەیە ئەو فرەلایەنەیە لە ناو وڵاتەکەیان جێگیر بکەن، ئەوەش بەبێ گەیشتن بە ئاشتی لەگەڵ پەکەکە و وازهێنانی ئەو حزبە لە خەباتی چەکداری و پاراستنی مافی کورد بە دەستوور و یاسا لە ناو تورکیا ناهێتە دی.
هەروەک چۆن سەرۆک ئەردۆغان دەڵێت کە جیهان گەورەترە لە پێنج وڵات، تورکیاش وەک دەوڵەت ئەگەر بیەوێت گەورەتر بێت لەوەی کە هەیە، دەبێت تەنیا تورکیای خەڵکی بە نەتەوە تورک نەبێت و بە کردەیی و بەبێ جیاوازی تورکیای کوردیش بێت، کورد و نەتەوەکانی تریش وەکوو تورکەکان مافیان پارێزراو بێت.
پەکەکە و بە تایبەت ڕێبەری پەکەکە عەبدوڵڵا ئۆج ئالان، بڕیارێکی مێژوویان دا و بە هەڵوەشاندنەوەی ئەو حزبە ( کە سەرەڕای ڕەخنەی زۆر لە شێوازی خەباتی چەکداری ڕابردووی، بەڵام ئەو پارتە ڕۆڵێکی گرنگی لە کایەی سیاسی ناوچەکە هەبووە).
لە ڕوانگەی واقعبینی و بەرژەوەندی گەلی کورد و تورک کە جەبری مێژوو و جوگرافیا قەدەرەکانینانی پێکەوە بەستووە، وازهێنان لە خەباتی چەکداری نە ترسنۆکییە نە تەسلیمبوون، بەڵکوو جۆرێکە لە ئازایەتی بۆ بڕیاردانی دروست و جێبەجێکردنی بڕیارە دروستەکە.
شۆڕشگێری کەلەڕەقی نییە، بەڵکوو واقعبینی و خۆگونجاندن و سوودوەرگرتنە لە دەرفەتەکان و کەمکردنەوەی زیانەکانە، هەروەک سەرۆک کۆماری پێشووی ئێران هاشمی ڕەفسەنجانی لە ڕەخنەگرتنێکدا لە کەسانێک لە وڵاتی خۆیدا سەبارەت بە جیاوازی نێوان شۆڕشگێڕی و کەلەڕەقی سیاسی زۆر بەجوانی ئاماژەی پێداوە و دەڵێت:
“ئەوانەی کە بە هەڵە کەلەڕەقی بە شۆڕشگێڕی دەزانن هەڵەن. کەلەڕەقی، یەک دەندەی (یک دندگی)، هەر قسەیەکمان کرد دەبێت لەسەری بین، پیاو ئەوەیە کە لە قسەکەی پاشگەز نەبێتەوە، ئەوانە هەموویان نیشانەی پاشڤەڕۆیی و دەمارگیری و نەزانینن، مرۆڤی دروست ئەو کەسەیە لەو کاتەی زانی کە دەبێت ئێستا هەڵوێستێکی نوێ وەربگرێت دەبێت بتوانێت بڕیاری خۆی بدات”.
ئەوەی دیارە کە ڕێبەری زیندانیکراوی پەکەکە، ئێستا بڕیارێکی دروست و ڕاست و شۆڕشگێڕانەی داوە، بەردەوامی شەڕ تەنیا زیانی بۆ تورک و کورد هەیە، ئێستا ڕۆڵی یەکلاکەرەوە بۆ تورکیا دەمێنێتەوە بەوەی ئاشتی بە دەستوور و یاسای سەردەمییانە و دیموکراسییانە جێگیر بکات.
پێشبینی دەکرێت دەوڵەتی ئیرانیش بیر لە هەنگاوێکی هاوشێوە بۆ چارەسەری پرسی کورد لە ئێراندا بە ڕێگای ئاشتییانە بکاتەوە. ئێمە لە هەرێمی کوردستان و عێراقیش وەکوو دەسەڵات و خەڵک گرنگە هەموو پاڵپشتییەکی سەرکەوتنی ئەو هەوڵە ئاشتیخوازانە بکەین.
